"Big Data"
พลังขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองยุคใหม่กำลังสำคัญในการขับเคลื่องเมืองแห่งอนาคต
บทความนี้ทีม UrbanFlip จะเล่ามุมมองเรื่องเมืองผ่านข้อมูลจำนวนมหาศาล (Big Data) แล้วจะพบว่า เมืองเปลี่ยนได้มากกว่าที่คิด เมื่อเรา “พลิกมุมมอง”
พื้นที่สาธารณะที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตของผู้คน เมืองที่ใช้ Big Data ได้อย่างชาญฉลาด
จึงไม่ใช่เพียงเมืองที่มีเทคโนโลยีทันสมัย แต่คือเมืองที่เรียนรู้จากผู้คน
และพัฒนาไปพร้อมกับผู้อยู่อาศัยและผู้มาเยือน
ในเมืองรอง(เมืองน่าเที่ยว)ผ่านการส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบคลัสเตอร์
จากการวิเคราะห์ข้อมูลบันทึกการใช้บริการโทรศัพท์มือถือ ร่วมกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการ
เพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) สำนักงานส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (สกสว.) บริษัท ทรู มูฟ เอช ยูนิเวอร์แซล คอมมิวนิเคชั่น จำกัด และบริษัท คลาวด์แอนด์กราวนด์ จำกัด โดยใช้ข้อมูลการเคลื่อนที่ของนักท่องเที่ยว (Mobility Data) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ Big Data ทำให้ทีมเล็งเห็นถึงความสำคัญ
และศักยภาพของ Big Data ที่จะมาช่วยให้เราสามารถมองเห็นศักยภาพใหม่ ๆ ของเมือง และเข้าใจสภาพความเป็นจริงของทั้งประชาชนและนักท่องเที่ยวได้อย่างลึกซึ้ง
Big Data คืออะไร แค่ข้อมูลขนาดใหญ่หรือเปล่า?
ซึ่งก็ถูกต้องส่วนหนึ่ง แต่ Big Data ยังหมายถึง ชุดข้อมูลที่มีการเติบโตแบบทวีคูณ
อย่างต่อเนื่อง อาจเป็นข้อมูลในรูปแบบมีโครงสร้าง (Structured Data) กึ่งโครงสร้าง (Semi-structured Data) หรือไม่มีโครงสร้าง (Unstructured Data) ก็ได้
ทั้งยังมีความซับซ้อนทั้งในด้านปริมาณ ความเร็ว และความหลากหลาย โดยคุณสมบัติ
ของ Big Data นั้น จะมีลักษณะโดยรวมอยู่ 5 ประการด้วยกัน หรือที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า 5Vs ดังนี้
1. Volume – ปริมาณข้อมูลจำนวนมหาศาลที่ได้มาจากหลากหลายแหล่งและอุปกรณ์อย่างต่อเนื่อง
5. Value – คุณค่าของข้อมูลที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจและพัฒนาได้จริง
ดังนั้น Big Data จึงไม่ใช่แค่ข้อมูลที่มีขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ต้องมีความซับซ้อนและมีคุณลักษณะเฉพาะ ทำให้การใช้ Big Data ต้องอาศัยเทคโนโลยี
และเครื่องมือพิเศษในการจัดการ จัดเก็บ ประมวลผล และวิเคราะห์
เพื่อดึงเอาคุณค่าที่ซ่อนอยู่ภายในออกมาใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจทางธุรกิจ การสร้างนวัตกรรม รวมไปถึงการพัฒนาเมือง
การพัฒนาเมือง กับ การพัฒนาเมือง กับ
Big Data
เมื่อข้อมูลจากผู้คนและสิ่งรอบตัวถูกบันทึกไว้ทุกวินาที เมืองจึงกลายเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยคลื่นข้อมูลขนาดมหาศาล ซึ่งหากสามารถนำมาวิเคราะห์อย่างถูกทิศทาง
ก็จะกลายเป็นพลังสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองให้ตอบสนองต่อความต้องการของผู้คนได้อย่างแท้จริง ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลจากระบบขนส่งสาธารณะ
การใช้พลังงานในอาคาร การเคลื่อนไหวของประชากรผ่านสัญญาณโทรศัพท์มือถือ หรือข้อมูลสิ่งแวดล้อมจากเซ็นเซอร์อัจฉริยะ ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนรูปแบบการใช้ชีวิต
ของผู้คนในเมืองได้อย่างละเอียด Big Data จึงไม่เพียงเป็นการเก็บข้อมูล แต่คือเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้ผู้บริหารเมืองมองเห็นภาพรวม เข้าใจปัญหาเชิงลึก และคาดการณ์แนวโน้มในอนาคตได้อย่างแม่นยำ
การนำ Big Data มาประยุกต์ใช้ยังสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ในหลากหลายมิติ
ของการพัฒนาเมือง ไม่ว่าจะเป็นการสร้างเมืองอัจฉริยะ (Smart City) ที่ใช้ข้อมูลแบบเรียลไทม์เพื่อจัดการจราจร เพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และยกระดับความปลอดภัย
การพัฒนาเมืองเพื่อการท่องเที่ยวที่ใช้ข้อมูลการเคลื่อนไหวของนักท่องเที่ยว
เพื่อออกแบบเส้นทางการเดินทางและกระจายนักท่องเที่ยวจากเมืองหลักไปยังเมืองรอง หรือแม้แต่การพัฒนาเมืองเพื่อคุณภาพชีวิตของผู้อยู่อาศัย ที่มุ่งสร้างสภาพแวดล้อม
ที่เอื้อต่อสุขภาพและความเป็นอยู่ เมืองที่ใช้ Big Data ได้อย่างมีวิสัยทัศน์จึงเป็นเมือง
ที่สามารถเรียนรู้จากข้อมูล ปรับตัวตามพฤติกรรมของผู้คน และเติบโตไปอย่างยั่งยืน
ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
‘‘Love Shandong” – แอปพลิเคชันเพื่อบริการข้อมูลประชาชน
ตัวอย่างการใช้ Big Data ในการพัฒนาเมืองสู่ความอัจฉริยะสามารถเห็นได้
จากมณฑลซานตง ประเทศจีน ซึ่งเป็นฐานอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสำคัญทางตะวันออก
ของประเทศ รัฐบาลได้รวบรวมข้อมูลจากหลายแหล่ง เช่น ระบบขนส่ง พลังงาน สุขภาพ และบริการสาธารณะ มาวิเคราะห์และเชื่อมโยงเข้ากับระบบบริหารจัดการเมือง
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการตัดสินใจและอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน
นอกจากนี้ รัฐบาลซานตงยังพัฒนาแอปพลิเคชัน 爱山东 (Love Shandong)
เพื่อเป็นระบบบริการภาครัฐแบบ one-stop service ที่รวมบริการจากทุกหน่วยงานไว้
ในที่เดียว ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการต่าง ๆ ได้อย่างสะดวก เช่น ชำระค่าสาธารณูปโภค ตรวจสอบสิทธิประกันสุขภาพ หรือขอเอกสารราชการ ข้อมูลการใช้งานจากแอปพลิเคชันนี้ยังถูกนำมาวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงคุณภาพบริการให้ตรงกับความต้องการ
ของประชาชนมากขึ้น ส่งผลให้ระบบราชการมีความโปร่งใส รวดเร็ว และลดภาระงานด้านเอกสาร
การใช้ Big Data ยังช่วยสนับสนุนเศรษฐกิจดิจิทัลของมณฑลซานตงด้วย โดยส่งเสริมการลงทุนในเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) อินเทอร์เน็ตแห่งสรรพสิ่ง (Internet of Things: IoT) และระบบคลาวด์คอมพิวติ้ง (Cloud Computing) ทำให้เกิดการบูรณาการระหว่างข้อมูล เทคโนโลยี และอุตสาหกรรม พร้อมสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนไปพร้อมกัน
หากแต่เป็นเมืองที่เข้าใจผู้คน ผ่านข้อมูลที่ถูกรวบรวม วิเคราะห์ และนำไปใช้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของทุกคน ในมุมมองของทีม UrbanFlip การใช้ Big Data ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลจากระบบบริการภาครัฐ ข้อมูลสิ่งแวดล้อม หรือข้อมูลการเคลื่อนไหวของผู้คนอย่าง Mobility Data ล้วนช่วยให้เมืองสามารถวางแผนเชิงนโยบายได้อย่างสอดคล้องกับพฤติกรรมจริงของประชาชนและนักท่องเที่ยว ต่อยอดสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน
การจัดการทรัพยากร และการกระจายรายได้อย่างสมดุลในทุกมิติ การใช้ข้อมูลเพื่อพัฒนาเมืองจึงไม่ใช่แค่เรื่องของเทคโนโลยี แต่เป็นการพัฒนาเมืองที่สามารถปรับตัว และเติบโตไปพร้อมกับทุกจังหวะของชีวิตของผู้คนอย่างแท้จริง
อ้างอิง
- รู้จักกับบิ๊กดาต้า Big Data Ecosystems
- Big Data เทคโนโลยีสำคัญต่อการพัฒนา Smart City
- มณฑลซานตงผลักดันการสร้างเมืองอัจฉริยะรูปแบบใหม่ (New Smart City)
- Big Data ของมณฑลซานตง สร้าง New Smart City ผ่านแอปพลิเคชัน ‘Love Shandong’
- The Cloud Journey : Routes to Roots 01 – Food Route
- เจาะลึกข้อมูลการท่องเที่ยวจากข้อมูล Mobility Data
Writer & Graphic Designer
Chirapha Muenrit
Kronrawan Soisunthorn
Urban researcher and spatial designer exploring cities through everyday life, human narratives, and lived experiences.
- Bangkok,Thailand