Jimbocho booktown

มุมเล็ก ๆ ของเมืองที่ชวนให้เดินช้าลง

ย่าน Jimbocho ตั้งอยู่ในเขตชิโยดะของกรุงโตเกียว สามารถเดินทางได้สะดวกด้วยรถไฟใต้ดิน โดยลงที่สถานี Jimbocho พื้นที่แห่งนี้เป็นที่รู้จักในฐานะแหล่งรวมร้านหนังสือมือสองที่มีความหนาแน่นมากที่สุดในประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบันมีร้านหนังสือมากกว่า 130 ร้านกระจายตัวอยู่ในพื้นที่เดียวกัน และมีการกล่าวถึงว่าจำนวนร้านอาจสูงถึงประมาณ 150 ร้าน มีความพิเศษทั้งในด้านจำนวนร้านค้า ความหลากหลายของหมวดหมู่หนังสือ และรูปแบบการใช้พื้นที่หน้าร้าน

ลักษณะเฉพาะของย่านนี้คือการที่ร้านหนังสือไม่ได้จำกัดตัวเองอยู่เพียงภายในอาคาร
แต่ขยายพื้นที่กิจกรรมออกสู่ฟุตบาท 
ที่ชั้นวางหนังสือถูกจัดเรียงอย่างเต็มพื้นที่
ทุกตารางนิ้ว
 จนพื้นที่สาธารณะริมถนนกลายเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ขายหนังสือ 
ส่งผลให้ประสบการณ์ของผู้มาเยือนไม่ใช่แค่การเดินผ่านย่าน หากเป็นการเดินเลือกชมหนังสืออย่างต่อเนื่อง เสมือนอยู่ในร้านหนังสือกลางแจ้งตลอดแนวถนน
ความต้องการตำรา หนังสือ และสื่อสิ่งพิมพ์ ส่งผลให้กิจกรรมด้านการผลิต
การจัดจำหน่าย และการค้าหนังสือเริ่มกระจุกตัวในพื้นที่นี้ และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
จนกลายเป็นย่านหนังสือที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวในระดับประเทศ

ในมิติของการใช้งานพื้นที่ Jimbocho แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างการออกแบบเชิงพื้นที่กับอัตลักษณ์ของย่านอย่างชัดเจน ยกตัวอย่าง 

  • ตั้งแต่ระดับสถานีรถไฟ ซึ่งภายในสถานี Jimbocho ได้รับการออกแบบผนังทางเดินให้มีลักษณะคล้ายชั้นวางหนังสือ ทำหน้าที่เป็นการสื่อสารตัวตนของย่านตั้งแต่จุดเริ่มต้นของการเดินทางเมื่อก้าวออกสู่ระดับถนน 
  • ร้านหนังสือจำนวนมากไม่ได้ปิดตัวเองเป็นพื้นที่ภายใน หากแต่ไหลออกสู่ฟุตบาท ทำให้ฟุตบาททำหน้าที่มากกว่าการเป็นเพียงพื้นที่สัญจร แต่กลายเป็นพื้นที่อ่าน ค้นหา ลังเล และหยุดพักไปพร้อมกัน 
  • ร้านกาแฟและคาเฟ่ในย่านก็ปรับบทบาทให้เข้ากับกับพฤติกรรมการอ่าน เกิดเป็นรูปแบบ  
    café book shop ที่เอื้อให้ผู้คนใช้เวลาอยู่กับหนังสือได้นานขึ้น 
  • ด้านข้อจำกัดของพื้นที่ บางร้านยังใช้พื้นที่เล็ก ๆ ตามแนวซอยหรือริมถนน ซึ่งมีความลึกเพียงประมาณ 20 เซนติเมตร สำหรับจัดวางชั้นหนังสือ แสดงให้เห็นถึงการใช้พื้นที่อย่างละเอียดและคุ้มค่า 

บทความหลายชิ้นได้นำย่าน Jimbocho มาใช้เป็นกรณีศึกษา โดย Alice Covatta พูดถึงพื้นที่สาธารณะ โดยใช้ย่าน Jimbocho ศึกษาถึงว่า ความหนาแน่นไม่จำเป็นต้องทำลายความเป็นส่วนตัว หากออกแบบพื้นที่ให้ตอบกับสัดส่วนร่างกายมนุษย์และกิจกรรมเฉพาะ เช่น การอ่านหนังสือ และพบว่าองค์ประกอบเชิงพื้นที่ที่เชื่อมต่อระหว่างภายในร้านและภายนอก ไม่ว่าจะเป็นการจัดวางชั้นหนังสือ ฟุตบาทที่เอื้อให้ผู้คนเดินช้า เลือกหนังสือ นั่งอ่าน รวมทั้งรายละเอียดเล็กน้อยเหล่านี้ส่งผลต่อความรู้สึกใกล้ชิดและสบายใจระหว่างการใช้งานพื้นที่ แม้อยู่ในบริบทของความเป็นเมืองก็ตาม

ขณะเดียวกัน Japan Times อ้างถึง Tatsuro Watanabe นักวิชาการ
จากมหาวิทยาลัย 
Senshu ซึ่งอธิบายว่า นอกจากร้านหนังสือแล้ว
พื้นที่แห่งนี้ยังประกอบไปด้วยร้านอาหาร คาเฟ่ แกลเลอรี
และพื้นที่วัฒนธรรมหลากหลายรูปแบบ ซึ่งหล่อเลี้ยงย่านให้มีชีวิตชีวาอย่างต่อเนื่อง
แม้ภาพภายนอกจะดูราวกับไม่เปลี่ยนแปลงมานาน แต่ในความเป็นจริง 
Jimbocho 
กำลังปรับตัวและเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาในรายละเอียดเล็ก ๆ 

Jimbocho booktown เมืองที่ชวนให้เดินช้าลง !

เมื่อได้เดินอยู่ในย่าน Jimbocho ผู้เขียนรู้สึกได้ในช่วงเวลาหนึ่งว่า พื้นที่ลักษณะนี้ไม่ใช่สิ่งไกลตัว หากแต่เป็นพื้นที่เมืองขนาดเล็กที่ประเทศของตนเองก็น่าจะมีได้เช่นกัน ไม่จำเป็นต้องเป็นย่านหนังสือ 
ในความหมายเดียวกัน หากแต่เป็นมุมหนึ่งของเมืองที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้หยุดพัก ใช้เวลาอย่างช้า ๆ และ อยู่กับตัวเองท่ามกลางความหนาแน่นของชีวิตเมือง 

มองกลับมาที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นเมืองที่มีความหนาแน่นสูง การพูดถึงพื้นที่สีเขียวและพื้นที่สาธารณะมักอยู่ในภาพของสวนขนาดใหญ่ อย่างไรก็ตาม กรณีของ Jimbocho ชวนให้เห็นว่า พื้นที่สำหรับการพักใจในระดับย่านอาจเริ่มต้นจากสิ่งเล็ก ๆ 
เช่น พื้นที่หน้าร้านหรือมุมเล็ก ๆ ริมถนน ขนาดประมาณ 10–15 ตารางเมตร ที่มีที่นั่ง 
แสงสว่างที่เหมาะสม หรือองค์ประกอบที่เอื้อต่อการอ่าน หากพื้นที่ลักษณะนี้กระจายตัว
อยู่ในระยะเดินเท้าประมาณ
 800 เมตร พื้นที่เหล่านี้อาจกลายเป็นจุดพักระหว่างวัน ช่วยให้ชีวิตเมืองผ่อนคลายลงเล็กน้อย และทำให้เมืองน่าอยู่ขึ้นในชีวิตประจำวัน 

อ้างอิง

Writer & Photographer

Picture of Lalita Pongthep

Lalita Pongthep

An aspiring storyteller interested in places and everyday spaces.
Picture of Kronrawan Soisunthorn

Kronrawan Soisunthorn

Urban researcher and spatial designer exploring cities through everyday life, human narratives, and lived experiences.

Share this:

Like this:

Like Loading…

Discover more from Urbanflip

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading