3 พื้นที่ 3 จังหวะการออกแบบเมือง

ในเขตมหานครโตเกียว (ตอนที่ 2)

นบทความนี้ ทีม UrbanFlip จะพาทุกคนไปเปลี่ยนจังหวะสู่ย่านที่มีความเข้มข้น รวดเร็ว และสะท้อนถึงพลังของมหานครโตเกียว แต่ว่าย่านนั้นก็

ภาพ บรรยากาศในย่านมารุโนอุจิ | ภาพจากทีมวิจัย

มารุโนอุจิ จังหวะที่ต่อเนื่องและเฉียบคม

ย่านมารุโนอุจิ (丸の内/ Marunouchiเป็นชื่อที่แทบจะกลายเป็นสัญลักษณ์ของศูนย์กลางธุรกิจและการเงินของโตเกียว หากมองแผนที่เมืองจะเห็นว่าย่านมารุโนอุจิ ตั้งอยู่บริเวณที่สามารถเชื่อมต่อไปยังสถานีรถไฟโตเกียว (Tokyo Station) ซึ่งเป็นศูนย์กลางเครือข่ายรถไฟใต้ดินหลายสาย อีกทั้งอยู่ติดกับพระราชวังอิมพีเรียล พื้นที่แห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงย่านออฟฟิศทั่วไป แต่เป็นหัวใจของระบบเศรษฐกิจและการบริหารของประเทศญี่ปุ่น 

แม้มารุโนอุจิจะเป็นศูนย์กลางธุรกิจที่มีบทบาทสำคัญของโตเกียวมาอย่างยาวนาน และเป็นที่ตั้งของบริษัทชั้นนำระดับนานาชาติมาอย่างต่อเนื่อง แต่ก่อนที่จะมีการปรับโฉมครั้งใหญ่ แต่เดิมอาคารสำนักงานจำนวนมากและโครงสร้างพื้นที่ฐานต่าง ๆ ถูกก่อสร้างขึ้นในช่วงทศวรรษ 1950–1970 ทำให้อาคารมีความสูงจำกัด มีเทคโนโลยีอาคารล้าสมัย และถูกออกแบบเพื่อการทำงานแค่ในเวลากลางวัน ส่งผลให้ย่านเงียบเหงาเมื่อหมดเวลาทำงาน และไม่สามารถตอบโจทย์วิถีชีวิตคนเมืองร่วมสมัยได้ เรียกได้ว่าโครงสร้างกายภาพของย่านโดยรวมหยุดอยู่เพียงในยุคหลังสงคราม  

ภายใต้ข้อจำกัดด้านกายภาพเหล่านี้ทำให้มารูโนอูจิเผชิญความท้าทายในการรักษาบทบาทศูนย์กลางธุรกิจระดับโลก การพัฒนาจึงไม่ใช่เพียงการสร้างอาคารใหม่ หากแต่เป็นความจำเป็นในการยกระดับทั้งโครงสร้างเมือง คุณภาพพื้นที่ และความสามารถในการแข่งขันของย่านในระยะยาว 

การพัฒนาย่านมารุโนอุจิจึงเผชิญกับโจทย์สำคัญ ที่แม้จะมีความจำเป็นในการพัฒนาย่านโดยรวม แต่การหยุดชะงักของบริษัทที่อยู่ภายในอาคารต่าง ๆ หมายถึงความเสียหายด้านการเงินที่มหาศาลทั้งต่อบริษัท เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ และพนักงานจำนวนมาก ความท้าทายหลักของการพัฒนาจึงอยู่ที่การก่อสร้างและปรับปรุงย่านไปพร้อมกับการทำให้ทุกบริษัทสามารถดำเนินกิจการได้อย่างต่อเนื่อง

 

ภาพ บรรยากาศในย่านมารุโนอุจิ | ภาพจากทีมวิจัย

การพัฒนาย่านแบบต่อเนื่องเป็นทอด ๆ (Chain Redevelopment) จึงเข้ามาเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนา โดยเป็นการพัฒนาที่จะต้องวางแผนตั้งแต่ต้นจนจบอย่างรอบคอบ เนื่องจากไม่สามารถรื้อทั้งย่านทีเดียวได้ แต่ต้องเป็นการ รื้อ–สร้าง–ย้าย–ต่อยอด ไปทีละแปลง เหมือนโซ่ที่คล้องกันเป็นช่วง ๆ โดยเริ่มรื้อจากแปลงแรกที่เป็นแปลงของรัฐ และสร้างอาคารสำนักงานขนาดใหญ่ที่ทันสมัยตามแผนการพัฒนา ซึ่งเมื่ออาคารใหม่แล้วเสร็จ ผู้ใช้งานจากอาคารเก่าในแปลงถัดไปจะถูกย้ายเข้ามาใช้งาน ทำให้อาคารเดิมสามารถรื้อถอนและนำไปพัฒนาต่อได้ในขั้นถัดไป ด้วยวิธีนี้ ย่านจึงค่อย ๆ ได้รับการยกระดับอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่บริษัทต่าง ๆ ยังสามารถดำเนินธุรกิจได้ตามปกติ และเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ก็ไม่สูญเสียผู้เช่า 

จากความร่วมมือของทั้งรัฐและเอกชน เกิดเป็นผลลัพธ์ที่ทำให้ย่านธุรกิจเก่าแก่ใจกลางโตเกียวแห่งนี้สามารถค่อย ๆ แปรเปลี่ยนเป็นศูนย์กลางธุรกิจสมัยใหม่ได้โดยที่กิจกรรมสำนักงานยังดำเนินต่อไปอย่างต่อเนื่อง และย่านมารูโนอูจิโฉมใหม่ที่ได้ถูกพัฒนาขึ้นนี้ จึงไม่ได้เป็นเพียงกลุ่มอาคารสำนักงานขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่อย่างโดดเดี่ยว แต่ยังนำเสนอภาพจำใหม่ที่เป็นเอกลักษณ์ของย่านด้วยการผสมสถาปัตยกรรมแบบดั้งเดิมและทันสมัยเข้าด้วยกัน พื้นที่ไลฟ์สไตล์ที่แทรกตัวอยู่ตามฐานอาคาร ทางเดินเชื่อมต่อที่ออกแบบอย่างประณีต และพื้นที่สีเขียวที่กระจายอยู่ทุกจุด องค์ประกอบเหล่านี้ทำให้มารูโนอูจิไม่ได้โดดเด่นเพียงเพราะขนาดหรือความสูงของอาคาร แต่โดดเด่นด้วยบรรยากาศ ความต่อเนื่อง และความเป็นหนึ่งเดียวของทั้งย่าน 

ภาพ บรรยากาศในย่านมารุโนอุจิ | ภาพจากทีมวิจัย

การพัฒนามารูโนอูจิสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า แม้หัวใจหลักของย่านพาณิชยกรรมคือการรักษาความต่อเนื่องของกิจกรรมทางเศรษฐกิจและวิถีชีวิตของพนักงานบริษัท ซึ่งนับเป็นข้อจำกัดที่ท้าทายอย่างยิ่งต่อการพัฒนา แต่ก็ไม่ได้เป็นอุปสรรคที่ไม่อาจก้าวข้ามได้หากมีการวางแผนอย่างชาญฉลาดที่มองทั้งย่านเป็นภาพเดียว ไม่ใช่เพียงตึกใดตึกหนึ่ง 

หลังจากจังหวะเมืองที่เข้มข้นที่สุดของมหานคร ในบทความถัดไป ทีม UrbanFlip จะพาทุกคน เปลี่ยนจังหวะอีกครั้ง สู่จังหวะที่ช้า ละเอียดอ่อน และเต็มไปด้วยชั้นเชิงของกาลเวลา ย่านที่ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยความเร็วหรือการแข่งขัน แต่ดำรงอยู่ด้วยความทรงจำ เรื่องราว และรายละเอียดเล็ก ๆ ที่สั่งสมมาอย่างยาวนาน ชวนร่วมติดตามบทสรุปของการเดินทางสำรวจจังหวะเมือง ในอีพีสุดท้ายของ 3 พื้นที่ 3 จังหวะการออกแบบเมืองในเขตมหานครโตเกียว 

อ้างอิง

Writer & Photographer

Picture of Chirapha Muenrit

Chirapha Muenrit

RESEARCH ASSISTANT
Picture of Kronrawan Soisunthorn

Kronrawan Soisunthorn

Urban researcher and spatial designer exploring cities through everyday life, human narratives, and lived experiences.

Share this:

Like this:

Like Loading…

Discover more from Urbanflip

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading