Manmade Destination
บริบทใหม่ของการท่องเที่ยว
ปัจจุบัน การท่องเที่ยวได้กลายเป็นหนึ่งในกลไกทางเศรษฐกิจที่สำคัญซึ่งหลายเมืองทั่วโลกให้ความสำคัญอย่างจริงจัง อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเพียงโครงสร้างพื้นฐานเพื่ออำนวยความสะดวก หรือระบบคมนาคมที่มีประสิทธิภาพอาจไม่เพียงพอต่อการแข่งขันในยุคปัจจุบัน เมืองจำเป็นต้องสร้าง “ประสบการณ์” และ “ความหมาย” ที่โดดเด่น เพื่อมอบคุณค่าเชิงอารมณ์และการรับรู้ให้แก่นักท่องเที่ยว
Man-made Destination กับการสร้างประสบการณ์ให้กับเมือง
นำมาสู่ข้อสังเกตว่า แท้จริงแล้วประเทศไทยเองก็มี Man-made Destination ในลักษณะดังกล่าวอยู่ใกล้ตัว เช่น Siam Amazing Park, Kid Sania หรือ Asiatique Riverfront ซึ่งเป็นสถานที่นันทนาการที่สำคัญของกรุงเทพมหานคร ณ ปัจจุบัน แต่ในขณะเดียวกัน เราจะเห็นว่าพื้นที่เหล่านี้กลับไม่ได้สร้างผลลัพธ์เชิง “ประสบการณ์” (Experience) ให้แก่ผู้มาเยี่ยมเยือนเท่าที่ควร และในขณะเดียวกัน ประเด็นด้านการปฏิสัมพันธ์กั
ทำไมถึงสำคัญกับเมืองและเศรษฐกิจ
จากการศึกษาพบว่า แหล่งท่องเที่ยว Man-made Destination สามารถจำแนกได้ตามขนาดและรูปแบบปฏิสัมพันธ์กับเมืองออกเป็น 3 ระดับหลัก ดังนี้
- Building Level: เป็นขนาดที่เล็ก โดยส่วนใหญ่มักเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ตั้งอยู่ภายในหรือเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่อื่น และไม่ได้มีกิจกรรมอะไรที่สอดคล้องกับเมืองโดยตรง เช่น Guggenheim Museum, Starfield library
- Districts Level: เป็นขนาดที่เรามักพบเห็นโดยทั่วไปมากที่สุดและมีปฏิสัมพันธ์กับพื้นที่เมืองเดิมโดยตรง ทำให้เกิดผลกระทบเชิงบวกให้กับเมือง เช่น Minato Mirai, Marina Bay Sands และ Tempozan Osaka
- Area Lavel: เป็นรูปแบบที่เราคุ้นเคยที่สุด แม้เป็นระดับที่พื้นที่ไม่ได้มีปฏิสัมพันธ์กับเมืองโดยตรง แต่กลับสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจให้กับเมืองในทางอ้อมได้ โดยส่วนใหญ่มักตั้งอยู่ห่้างจากศูนย์กลางเมือง เช่น Disneyland, The Palm Jumeirah
ประเภทและรูปแบบกิจกรรมที่สามารถนำมาใช้ใน Man-made Destination
เมื่อเรามองอีกมุมหนึ่งในเชิงของรูปแบบกิจกรรมที่ใช้ในการสร้างประสบการณ์ให้แก่ผู้เยี่ยมเยือน โดยอ้างอิงจาก “ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS” พบว่า สามารถแบ่งประเภทของรูปแบบประสบการณ์ได้เป็น 4 ประเภทหลัก ซึ่งสะท้อนเป้าหมายและวิสัยทัศน์ของแต่ละเมืองผ่าน Man-made Destination ได้ ดังนี้
- กิจกรรมเชิงวัฒนธรรม (Cultural Related Activities)
- กิจกรรมเชิงประเพณี (Tradition Related Activities)
- กิจกรรมเพื่อความบันเทิง (Entertainment Related Activities) โดยในกลุ่มนี้ถือเป็นกลุ่มที่ปัจจุบันได้รับความสนใจอย่างมาก เนื่องจากมีศักยภาพในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและความยืดหยุ่นของแนวคิดที่สามารถออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทและสภาพแวดล้อมของเมืองได้อย่างหลากหลาย
- กิจกรรมเชิงธุรกิจ (Business Related Activities)
ผลกระทบเมื่อนำมาปรับใช้กับการพัฒนาเมือง
เมื่อนำมาปรับใช้เพื่อการพัฒนาและยกระดับการท่องเที่ยวของเมือง Man-Made Destination สามารถขับเคลื่อนการยกระดับเมืองได้ผ่านการทำงานพร้อมกันในสามมิติหลัก ได้แก่ มิติเศรษฐกิจ มิติภาพลักษณ์และวิสัยทัศน์ และมิติกายภาพของเมือง ในเชิงเศรษฐกิจ Man-made Destination ทำหน้าที่เสมือนตัวเร่งการเติบโตด้านการท่องเที่ยว ก่อให้เกิดการเพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยว (Tourism Economic Catalyst) และนำไปสู่การขยายผลของการลงทุนและกิจกรรมใหม่เข้าสู่พื้นที่ (Multiplier Effect) อย่างทั่วถึง ตลอดจนก่อให้เกิดการจ้างงานตามมา ในเชิงภาพลักษณ์ หากโครงการได้รับการออกแบบอย่างมีวิสัยทัศน์ก็สามารถเป็นหนึ่งในจุดศูนย์กลางสำคัญ (Nodes) ที่เปลี่ยน เรื่องเล่าของเมือง (Narrative) การสร้างภาพจำ ประสบการณ์ และสัญลักษณ์ใหม่ให้กับเมือง รวมถึงยกระดับการรับรู้สู่นานาชาติ และสุดท้ายในเชิงของกายภาพของเมือง Man-Made Destination สามารถเป็นทั้งศูนย์กลางของเมืองเดิม เป็นพื้นที่เชื่อมต่อสู่การพัฒนาใหม่ และเป็นกลไกกระตุ้นการลงทุนโครงการพื้นฐานเพื่อรองรับการขยายตัวของเมือง และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของการใช้ประโยชน์ที่ดินในระยะยาว ทั้งนี้ การเกิดผลลัพธ์ดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยการวางแผนที่สอดคล้องและบูรณาการระหว่างระบบผังเมือง ระบบคมนาคม และยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองโดยรวมอย่างเป็นระบบ
2 กรณีศึกษาสู่การพลิกเมือง
Tokyo Disneyland and DisneySea, Japan
Tokyo Disneyland and DisneySea นับเป็นหนึ่งในกรณีศึกษาที่น่าสนใจ เนื่องจากไทยเองเคยมีความพยายามในการนำ Theme park ในเครือของ Disney มาพัฒนาในไทย ซึ่งเมื่อเราศึกษาดูจากของ Tokyo นั้น จะพบว่ามีความน่าสนใจอย่างมาก เนื่องจากแนวคิดการพัฒนา Theme park ของ Disney คือการสร้างประสบการณ์ให้ผู้เข้าชมเสมือนถูกตัดขาดออกจากโลกภายนอกก้าวเข้าสู่เมืองแนวเทพนิยายและจินตนาการ แต่เมื่อเรามองในมิติของการพัฒนาเมืองโดยรอบจะพบว่า การลงทุนดังกล่าวก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาที่เป็นประโยชน์กับเมืองในหลายด้าน เช่น การวางแผนให้มีการเชื่อมกับระบบรางของเมืองอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งการพัฒนา Man-made destination นี้ทำให้ที่ดินในพื้นที่ Maihama นั้นมีมูลค่าสูงขึ้นมาก และเกิดการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในพื้นที่บริเวณโดยรอบอย่างรวดเร็วมาจนถึงปัจจุบัน เช่น The Royal Park Hotel Maihama Resort Tokyo-Bay, ศูนย์การค้า Ikspiari รวมทั้งพื้นที่อยู่อาศัยและโครงสร้างพื้นฐานรอบ ๆ
The Palm Jumeirah
The Palm Jumeirah เป็นโครงการเกาะเทียมรูปทรงต้นปาล์มที่สร้างขึ้นและแล้วเสร็จในปี 2006 ซึ่งในภายหลังนำมาสู่การพัฒนาอสังหาริมทรัพย์และแหล่งท่องเที่ยวจำนวนมาก เป้าหมายของโครงการนี้ไม่ได้เป็นเพียงการสร้างเกาะขึ้นมาเป็นรูปปาล์มเพื่อความสวยงามเพียงเท่านั้น แต่การออกแบบนั้นเป็นทั้งพื้นที่เพื่อสอดรับกับจุดชมวิวจากตึกสูงในพื้นที่เดิมและรูปแบบของใบที่ยื่นออกไปนั้นถูกออกแบบมาเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยติดริมหาดเกือบทั้งหมด เพื่อสะท้อนวิสัยทัศน์และภาพลักษณ์เชิงไลฟ์สไตล์ความหรูหรา ภายหลังการพัฒนา The Palm Jumeirah ได้กลายเป็นหนึ่งในทำเลที่อยู่อาศัยที่มีความต้องการสูงในระดับโลก พร้อมทั้งมีการพัฒนาระบบขนส่ง Palm Monorail ที่เชื่อมต่อกับโครงข่ายคมนาคมของเมืองหลัก ซึ่งล้วนมีความสำคัญต่อการพัฒนาของเมืองในทุกมิติ
ไทยจะมี World Class Man-Made Destination ไหม ?
หากมองกลับมาที่ไทยเอง เรามีการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวที่เป็น Man-made Destination ที่เชื่อมโยงกับกิจกรรมเชิงวัฒนธรรม (Culture Related Activities) กิจกรรมเชิงประเพณี (Tradition Related Activities) และกิจกรรมเชิงธุรกิจ (Business Related Activities) อยู่หลากหลายแห่ง อย่างไรก็ตาม ในรูปแบบที่เน้นกิจกรรมเพื่อความบันเทิง (Entertainment Related Activities) นั้น ส่วนใหญ่ยังอยู่ในทิศทางของการเริ่มต้นพัฒนาในเชิงบวก เช่น การมาของ Jurassic world: The Experience Bangkok ซึ่งเป็นโครงการขนาดเล็ก หรือการมีแผนพัฒนา Mega Project ทั้ง Entertainment Complex หรือ Disneyland ในพื้นที่โครงการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ทั้งสองโครงการนี้ หากมีการพัฒนาอย่างมีแผนงานที่ชัดเจนและระบบก็มีศักยภาพที่จะกลายเป็นหนึ่งในโครงการจุดเปลี่ยนสำคัญของเมืองได้ในระยะยาว
อ้างอิง
- Bilbao Effect to City Tranfomation :https://futurearchi.
blog/en/bilbao-effect/ - Man-Made Destination : https://intelligence.
businesseventsthailand.com/th/
blog/New-Economy-from-man-made-destinations - DisneyLand Thailand: https://www.longtunman
.com/65168 - Development and Cultural Adaptation in International Theme Park Projects (Tokyo Disney Sea Park) : https://www.academia.edu/
129138022/Development_and_Cult
ural_Adaptation_in_International_T
heme_Park_Projects_Tokyo_Disney_
Sea_Park_ - Palm Jumeirah Dubai :https://www.britannica.com
/topic/Palm-Jumeirah?
utm_source=chatgpt.com
Writer & Photographer
Tanakit Kanchanarom
Pakkapol Thaveewattanachaikul
A creative designer and storyteller working through motion.
Transforming ideas into meaningful, engaging, and human-centered visual experiences.
- Bangkok,Thailand